Öğretmenlerde Okul Yaşam Kalitesini Etkileyen Faktörler: Karar Ağacı İncelemesi


Özet Görüntüleme: 45 / PDF İndirme: 28

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.18099605

Anahtar Kelimeler:

okul yaşam kalitesi, iş-yaşam dengesi, işe bağımlılık, karar ağaçları, yordama

Özet

Okul yaşam kalitesi okul ortamında öğretmenlerin kendilerini mutlu, güvende ve değerli hissetmesidir. Öğretmenlerin okul yaşam kalitesi çeşitli özelliklere göre değişmekte, farklı birçok faktörden etkilenebilmektedir. Araştırmanın amacı, öğretmenlerin okul yaşam kalitelerini bazı demografik değişkenler, iş-yaşam dengesi ve işe bağımlılık faktörleriyle yordamaktır. Araştırma yordayıcı korelasyonel araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırma verileri, 2021-2022 eğitim öğretim yılında toplanmıştır. Araştırmaya ilkokul, ortaokul ve lisede görev yapan 515 öğretmen katılmıştır. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu, Okul Yaşam Kalitesi Öğretmen Ölçeği, İş-Yaşam Dengesi Ölçeği, İşe Bağımlılık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi karar ağacı yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin okul yaşam kalitesi düzeylerine etki eden öncelikli demografik değişkenin haftalık ders saati olduğu belirlenmiştir. Genel okul yaşam kalitesinin yordanmasında iş yaşam dengesinin işe bağımlılığa göre daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Okul yaşam kalitesi iş yaşam dengesi ve işe bağımlılık faktörleriyle yordandığında en önemli faktörlerin işe bağımlılığın iş takıntısı alt boyutu ile iş yaşam dengesinin iş yaşam uyumu alt boyutu olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçları alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve buna ilişkin öneriler geliştirilmiştir.

Referanslar

Akın Kösterelioğlu, M. (2011). İlköğretim okulu öğretmenlerinin iş yaşam kalitesi ile işe yabancılaşması arasındaki ilişki. Doktora tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi.

Akın, A., Ulukök, E., & Arar, T. (2017). İş-yaşam dengesi: Türkiye’de yapılan çalışmalara yönelik teorik bir inceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 113-124. https://doi.org.10.5578/jeas.57176

Albayrak, A. S., & Yılmaz, S. K. (2009). Veri madenciliği: Karar ağacı algoritmaları ve İMKB verileri üzerine bir uygulama. Süleyman Demirel University Journal of Faculty of Economics & Administrative Sciences, 14(1), 37-39.

Apaydın, Ç. (2011). Öğretim üyelerinin işe bağımlılık düzeyi ile iş-yaşam dengesi ve iş-aile yaşam dengesi arasındaki ilişki. Doktora tezi, Ankara Üniversitesi.

Arıkan, G., & Sarı, M. (2016). Lise öğrencilerinde okul yaşam kalitesinin incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 66-77.

Aşır, C. (2021). Ortaokul öğretmenlerinin iş-yaşam dengesine yönelik görüşlerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Gazi Üniversitesi.

Başaran, Ö. (2020). Öğretmenlerin işe bağımlılık düzeyleri ile örgütsel sinizm arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi. Uşak Üniversitesi.

Bayram, G. (2019). Ortaokul öğrencilerinin okul yaşam kalitesi algısı ile yaşam boyu öğrenme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi.

Bogler, R. (2001). The Influence of Leadership Style on Teacher Job Satisfaction. Educational Administration Quarterly, 37(5), 662-683. https://doi.org/10.1177/00131610121969460

Cinamon, R. G., & Rich, Y. (2005). Work-family conflict among female teachers. Teaching and Teacher Education, 21(4), 365–378. https://doi.org/10.1016/j.tate.2004.06.009

Day, C., & Gu, Q. (2010). The new lives of teachers. Routledge.

Demir, T. (2016). Meslek lisesi öğretmenlerinin iş yaşam kalitesine ilişkin algıları ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.

Demir, E. (2019). Öğretmenlerin iş yaşam kalitesi ile pozitif psikolojik sermaye düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. İnönü Üniversitesi.

Dilek, S. A., & Yılmaz, K. (2016). Öğretmenlerin işkoliklik eğilimleri ile iş-yaşam dengeleri. e-Kafkas Journal of Educational Research, 3(1), 36-55.

Doğan, A. (2021). İlköğretim kurumu öğretmenlerinin okul yaşam kalitesi ile iş doyumu arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi. Gazi Üniversitesi.

Ekinci, H. (2021). İlköğretim okulu öğretmenlerinin görüşlerine göre iş yaşam dengesi ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi. Akdeniz Üniversitesi.

Ergin, R. (2022). Öğretmenlerin iş yaşam dengesi ve iş doyumu arasındaki ilişki. Tezsiz Yüksek lisans projesi. Pamukkale Üniversitesi.

Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education, 7, 429, McGraw-hill.

Greenhaus, J. H., & Beutell, N. J. (1985). Sources and conflict between work and family roles. The Academy of Management Review, 10(1), 76–88. https://doi.org/10.2307/258214

Haar, J. M., Russo, M., Suñe, A., & Ollier-Malaterre, A. (2014). Outcomes of work–life balance on job satisfaction, life satisfaction and mental health: A study across seven cultures. Journal of Vocational Behavior, 85(3), 361–373. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2014.08.010

İplik, E. (2019). İşkolikliğin çalışan tutum ve davranışları üzerine etkisinde iş-yaşam dengesinin rolü. Business and Economics Research Journal, 10(4), 929-943. https://doi.org/10.20409/berj.2019.211

Karakaya-Çiçek, H., & Çoruk, A. (2017). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin okul yaşam kalitesi algıları ile iş doyumu algıları arasındaki ilişki. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(31), 750-761. https://doi.org/10.14582/DUZGEF.1838

Kerim, Z. (2021). Okul yöneticilerinin sergiledikleri takım liderliği davranışları ile öğretmenlerin iş doyumu ve iş yaşam dengesi arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi. Pamukkale Üniversitesi.

Klaft, R. P., & Kleiner, B. H. (1988). Understanding workaholics. Business, 33, 37-40.

Korkmaz, O., & Erdoğan, E. (2014). İş-yaşam dengesinin örgütsel bağlılık ve çalışan memnuniyetine etkisi. Ege Akademik Bakış, 14(4), 541-557.

Korkmaz, G., & Sadık, F. (2011). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin okul yaşam kalitesini algılama düzeylerinin incelenmesi. İlköğretim online, 10(1), 285-301.

Kumaş, V., & Deniz, L. (2010). Öğretmenlerin iş doyum düzeylerinin incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 123-139.

Kyriacou, C. (2011). Teacher stress: Directions for future research. Educational Review, 53(1), 27–35.

Meriç, E., Çiftçi, D. Ö., & Yurtal, F. (2019). Algılanan örgütsel destek ve işe adanmışlık arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(1), 65-74. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2296

Miyanyedi Şen, F. (2021). Öğretmenlerin iş yaşam dengesi ile mesleki bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.

Mok, M., & Flynn, M. (2002). Determinants of students’ quality of school life: A Path Model. Learning Environments Research, 5(3), 275-300.

Nacar, A. (2019). Öğretmenlerin eğitime inanma düzeyleri ile işe bağımlılık düzeyleri arasındaki ilişki: Kahramanmaraş ili örneği. Yüksek lisans tezi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.

Noor, N. M., & Zainuddin, M. (2011). Emotional labor and burnout among female teachers: Work-family conflict as mediator. Asian Journal of Social Psychology, 14,(4) 283-293. https://doi.org/10.1111/j.1467-839X.2011.01349.x

Özarı, S. E. (2019). Çalışma yaşamı kalitesi ve iş-yaşam dengesi ilişkisinin belirlenmesi üzerine bir araştırma. Yüksek lisans tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi.

Özkul, R. (2014). Ortaokul öğretmenlerinde iş-aile çatışması ve yaşam doyum düzeyleri. Yüksek lisans tezi. İnönü Üniversitesi.

Polat, Ş. (2018). Kadın öğretmenlerde iş-yaşam dengesi ve iş performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kadem Kadın Araştırmaları Dergisi, 4(2), 187-205. https://doi.org/10.21798/kadem.2019249085

Robinson, B. E. (1990). The Work Addiction Risk Test: Development of a tentative measure of workaholism. Perceptual and Motor Skills, 71(2), 671–676.

Sarı, M. (2007). Demokratik değerlerin kazananımı sürecinde örtük program: Düşük ve yüksek Okul Yaşam Kalitesine sahip iki ilköğretim okulunda nitel bir çalışma. Doktora Tezi. Çukurova Üniversitesi.

Sarı, M. Canoğulları, E., & Yıldız, E. (2018). Öğretmenlerin okul yaşam kalitesi algıları ile mesleki motivasyon düzeylerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(47), 387-409. https://doi.org/10.21764/maeuefd.364454

Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2011). Teacher job satisfaction and motivation to leave the teaching profession: Relations with school context, feeling of belonging, and emotional exhaustion, Teaching and Teacher Education, 27, 1029-1038. https://doi.org/10.1016/j.tate.2011.04.001

Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2017). Motivated for teaching? Associations with school goal structure, teacher self-efficacy, job satisfaction and emotional exhaustion, Teaching and Teacher Education, 67, 152-160.

Szilagyi, A. D., & Wallace, M. J. (1990). Organizational behavior and performance: scott. Foresman and Company.

Tanboğa, F. (2020). Ortaokul öğrencilerinde okul yaşam kalitesi ile iyimserlik ve umut arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi.

Taşhan, A. (2019). Akademik personelin işkoliklik ve narsistik kişilik özellikleri arasındaki ilişki: İnönü Üniversitesi’nde bir araştırma. Doktora tezi. İnönü Üniversitesi.

Toprak, E., & Gelbal, S. (2020). Comparison of classification performances of mathematics achievement at PISA 2012 with the artificial neural network, decision trees and discriminant analysis. International Journal of Assessment Tools in Education, 7(4), 773-799. https://doi.org/10.21449/ijate.778864

Ünal, I. (2021). Pandemi dönemi uzaktan eğitim sürecinde iş yaşam dengesi. Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi.

Van Maele, D., & Van Houtte, M. (2012). The role of teacher and faculty trust in forming teachers’ job satisfaction: Do years of experience make a difference? Teaching and Teacher Education, 28(6), 879–889.

Voydanoff, P. (2005). The Differential Salience of Family and Community Demands and Resources for Family-to-Work Conflict and Facilitation. Journal of Family and Economic Issues, 26(3), 395–417. https://doi.org/10.1007/s10834-005-5904-7

Yalçın, S., Yıldırım, İ., & Akan, D. (2016). Öğretmenlerin iş yaşam kaliteleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 205-224. https://doi.org/10.17556/jef.49471

Yavuz-Tabak, B., Şahin, F., & Tabak, H. (2018). İlköğretim kurumu öğretmenlerinin işkoliklik düzeyleri ile örgüt sağlığına ilişkin algıları arasındaki ilişki. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 610-621. https://doi.org/10.17679/inuefd.469687

Zenciroğlu, S., & Sadık, F. (2018). Investigating teachers’ attitude and beliefs about classroom management through their perceptions of the quality of the school life. Cukurova University Faculty of Education Journal, 47(1), 126-150. https://doi.org/10.14812/cufej.388334

İndir

Yayınlanmış

2025-12-31

Nasıl Atıf Yapılır

ÇAKIR AĞIRMAN, H., & TOPRAK, E. (2025). Öğretmenlerde Okul Yaşam Kalitesini Etkileyen Faktörler: Karar Ağacı İncelemesi. International Journal of Progressive Studies in Education (ijopse), 3(2), 49–73. https://doi.org/10.5281/zenodo.18099605

Sayı

Bölüm

Araştırma Makaleleri