International Journal of Progressive Studies in Education (ijopse)

Ortaöğretim İngilizce Öğretim Programında Kök Değerlerin Göstergebilimsel Analiz Yöntemi ile İncelenmesi

Arman Anıl DÜLGER, Gülçin ÇELİKER ERCAN — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0300

Bu araştırma, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2018 yılında yayımlanan Ortaöğretim İngilizce Dersi Öğretim Programı doğrultusunda hazırlanan 9. sınıf İngilizce ders kitabını değerler eğitimi açısından incelemektedir. Bu çalışmanın amacı, Bakanlık tarafından belirlenen adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik olmak üzere on kök değerin, ders kitabı görsellerinde hangi düzeyde ve nasıl temsil edildiğini ortaya koymaktır. Araştırma nitel araştırma yöntemleri ile tasarlanmıştır. Verilerin analizi kapsamında görsellerin çözümlenmesinde Charles Sanders Peirce’ın Göstergebilimsel Üçgen Modeli temel alınmıştır. Analiz sonucunda, kitapta yer alan toplam 298 görselin 105’inin söz konusu değerlerle doğrudan veya dolaylı biçimde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Temsil edilen değerler arasında sorumluluk, saygı ve vatanseverlik öne çıkarken; adalet ve dürüstlük değerlerinin hiçbir görselde yer almadığı tespit edilmiştir. Bu bulgu, değerlerin görsel temsillerinin dağılımında belirgin bir dengesizlik bulunduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, çalışma İngilizce ders kitaplarında değerler eğitiminin görsel boyutunun daha bütüncül, dengeli ve kapsayıcı bir yaklaşımla yeniden ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, öğretim materyallerinin değerler eğitimi hedefleriyle daha uyumlu hâle getirilmesi, öğrencilere kazandırılması amaçlanan değerlerin etkili biçimde desteklenmesine katkı sağlayacaktır.

Maarif Modeli Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Ders Kitabına Edebi Ürünlerin Yansıması

Hamide MAMATOĞLU, Türkan ÇELİK — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0300

Bu çalışmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda hazırlanan Sosyal Bilgiler 5. sınıf ders kitaplarında edebi ürünlerin kullanım durumunu incelemektir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup veriler dokümanlar analiz edilerek elde edilmiştir. Bu kapsamda, 5. sınıf düzeyine ait birinci ve ikinci dönem Sosyal Bilgiler ders kitapları ayrı ayrı temin edilmiş ve belirlenen 38 edebi tür çerçevesinde sistematik olarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, ders kitaplarında en sık kullanılan edebi türün makale olduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra hikâye, deyim, atasözü, anı, röportaj ve söylev gibi edebi türlerin de görece yoğun biçimde kullanıldığı tespit edilmiştir. Buna karşılık biyografi ve bilmece türlerinin ders kitaplarında sınırlı düzeyde yer aldığı görülmüştür. Elde edilen bulgular, Sosyal Bilgiler 5. sınıf ders kitaplarında çeşitli edebi türlerin yer aldığını göstermekte; ancak bu türlerin sınıf düzeyi bağlamında ele alınmasının yararlı olabileceğine işaret etmektedir. Bu bağlamda, öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal gelişim özellikleri dikkate alınarak şiir, türkü ve benzeri edebi türlerin ders kitaplarında daha işlevsel biçimde kullanılmasının öğretim sürecine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Öğretmenlerde Okul Yaşam Kalitesini Etkileyen Faktörler: Karar Ağacı İncelemesi

Hatice ÇAKIR AĞIRMAN, Emre TOPRAK — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0300

Okul yaşam kalitesi okul ortamında öğretmenlerin kendilerini mutlu, güvende ve değerli hissetmesidir. Öğretmenlerin okul yaşam kalitesi çeşitli özelliklere göre değişmekte, farklı birçok faktörden etkilenebilmektedir. Araştırmanın amacı, öğretmenlerin okul yaşam kalitelerini bazı demografik değişkenler, iş-yaşam dengesi ve işe bağımlılık faktörleriyle yordamaktır. Araştırma yordayıcı korelasyonel araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırma verileri, 2021-2022 eğitim öğretim yılında toplanmıştır. Araştırmaya ilkokul, ortaokul ve lisede görev yapan 515 öğretmen katılmıştır. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu, Okul Yaşam Kalitesi Öğretmen Ölçeği, İş-Yaşam Dengesi Ölçeği, İşe Bağımlılık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi karar ağacı yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin okul yaşam kalitesi düzeylerine etki eden öncelikli demografik değişkenin haftalık ders saati olduğu belirlenmiştir. Genel okul yaşam kalitesinin yordanmasında iş yaşam dengesinin işe bağımlılığa göre daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Okul yaşam kalitesi iş yaşam dengesi ve işe bağımlılık faktörleriyle yordandığında en önemli faktörlerin işe bağımlılığın iş takıntısı alt boyutu ile iş yaşam dengesinin iş yaşam uyumu alt boyutu olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçları alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve buna ilişkin öneriler geliştirilmiştir.

Okul Aidiyeti, Umutsuzluk ve Akademik Başarı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Elifcan KIRBAÇ, Metin KIRBAÇ, Ahmet KARAKAŞ — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0300

Araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin okul aidiyeti, umutsuzluk ve akademik başarı arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma nicel yöntemle yürütülmüş olup ilişkisel (korelasyonel) ve nedensel karşılaştırma deseninde tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu ortaöğretim düzeyinde öğrenim gören 218 kız öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında öğrencilerin okul aidiyet düzeyleri, umutsuzluk algıları ve akademik başarı durumları arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, öğrencilerin okul aidiyet düzeylerinin akademik başarı durumlarına göre anlamlı biçimde farklılaştığını; akademik başarısı yüksek olan öğrencilerin okula yönelik aidiyet algılarının daha güçlü olduğunu göstermektedir. Buna karşılık, öğrencilerin umutsuzluk düzeylerinin akademik başarıya göre anlamlı biçimde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın dikkat çeken bir diğer bulgusu ise okul aidiyeti ile umutsuzluk arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişkinin bulunmasıdır. Okula kendini daha fazla ait hisseden öğrencilerin, geleceğe yönelik umutsuzluk algılarının daha düşük olduğu görülmüştür.

Nezihe Muhiddin: Kadın Hakları ve Eğitimi Üzerine Düşünceleri

Ümran ERKOYUNCU — Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0300

Toplumsal kalkınmanın temel unsurlarından biri olarak görülen kadın hakları ve eğitimi Cumhuriyet’in ilk yıllarında modernleşme ve eşitlik kavramlarının yansıması olarak gündemin bir parçası haline gelmiştir. Bu süreçte kadın ve eğitim konusu dönemin dergilerine de yansımıştır. Kadın ve eğitim konusuna yer veren dergiler, toplumun modernleşme sürecine katkıda bulunurken kadınların rolüne dair farkındalık yaratması ve düşünsel dönüşümü desteklemesi açısından önem arz etmektedir. Bu bağlamda ilk sayısı 16 Temmuz 1925’te yayımlanan Türk Kadın Yolu Dergisi, cinsiyetçi ideoloji ve uygulamalara karşı bir duruş sergileyerek kadınlara yönelik reformların şekillenmesinde etkili olurken dönemin toplumsal dönüşümünü de yansıtan fikir ve mücadele platformu görevini de üstlenmiştir. Türk Kadınlar Birliği’nin kurucusu aynı zamanda Türk Kadın Yolu dergisinin başyazarı ve sahibi olan Nezihe Muhiddin ise kadınların siyasal ve toplumsal alanlarda olduğu kadar eğitimde de eşit fırsatlara sahip olması düşüncesini savunmuş ve dergi aracılığıyla bu düşüncesini kamuoyuna taşıyarak dönemin eğitim politikalarının şekillenmesinde etkili olmuştur. Bu çalışmanın odağında yer alan Nezihe Muhiddin, fikirleri ve yayıncılık faaliyetleriyle tanınan ayrıca dönemin entelektüel tartışmaları içerisinde yer alan aktif bir kadın figürüdür. Muhiddin, Cumhuriyet’in kuruluş sürecinde henüz Cumhuriyet Halk Fırkası kurulmadan önce siyasal bir örgütlenme girişimi olarak Kadınlar Halk Fırkasını kurmak istemiştir. Böylelikle Muhiddin, hem 1923’te gerçekleştirdiği Kadınlar Halk Fırkası girişimiyle hem de 1924’te kurulan Türk Kadınlar Birliği etrafında şekillenen kadın hareketinin lider isimlerinden biri olarak ön plana çıkmıştır. Çalışmada, Nezihe Muhiddin özelinde kadınların siyasal haklar noktasında verdikleri mücadeleye ışık tutmak hedeflenirken Nezihe Muhiddin’in kurucusu olduğu Türk Kadınlar Birliği’nin amacı, faaliyetleri ve kapatılma nedenleri irdelenerek Nezihe Muhiddin’in kadın hakları ve eğitimine yönelik düşünceleri incelenecektir.